Ushbu sahifada
Eng muhim uch nuqta
Usoy oʻsha tun tosh ostida qoldi; Sarez koʻchirilgandan keyin, oylar oʻtib suv ostida qolgan.
Sakkizta Chorvoq — taxminiy eʼlon qilingan raqamlar qiyosi; bugungi oʻlchov emas.
Termiz xaritasi daryo yoʻli; xavf sahnasi esa shartli sxema, toshqin bashorati emas.
Bir tun, ikki xil taqdir
1911-yil 18-fevraldagi zilzila Pomirda ulkan togʻ koʻchkisini yuzaga keltirdi. Koʻchki Usoy qishlogʻini bosib, Murgʻob daryosini toʻsdi. Suv yigʻila boshladi. Sarez aholisi koʻchirilgan; qishloq oylar oʻtib koʻtarilgan suv ostida qolgan.
Ikki qishloq bir kechada yoʻqolmagan. “Uxlab yotardi” — tungi voqeaning badiiy ifodasi, har bir aholining holati haqida hujjatli daʼvo emas. Qishloqlar joylashuvi va chiroqlar rekonstruksiya.
Hech kim qurmagan toʻgʻon
Taxminan 2 km³ togʻ jinsi daryoni toʻsib, 500 metrdan baland Usoy tabiiy toʻgʻonini hosil qilgan. Manbalarda Sarez koʻlining hajmi taxminan 16–17 km³ deb beriladi. Chorvoqning taxminan 2 km³ sigʻimiga qiyoslasak, sakkiztacha Chorvoq chiqadi.
Balandlik baholari farq qiladi: 560–600 metr. “Sakkizta Chorvoq” — eʼlon qilingan taxminiy hajm va sigʻimlarning yaxlitlangan qiyosi. Bu yangi oʻlchov ham, ikki omborning bugungi suv sathlari taqqoslanishi ham emas.
Suv qayerdan chiqadi?
Suv tosh uyumi orasidan sizib, toʻgʻonning pastki tomonida buloqlar boʻlib chiqadi. Buloqlar quyi oqimdagi daryoga qoʻshiladi. Shu bilan birga koʻlda suv saqlanib turadi.
Kesimdagi kanallar, toshlar oʻlchami va oqim tezligi tushuntiruvchi sxema. Ular oʻlchangan yerosti yoʻllari emas; “sizadi” degani koʻldagi hamma suv oqib ketadi degani emas.
Faraziy xavf va kuzatuv
Koʻlga katta yonbagʻir koʻchkisi tushsa, toʻgʻondan oshishi mumkin boʻlgan toʻlqin hosil boʻlishi — tadqiqotlarda koʻrilgan shartli ssenariylardan biri. Jahon banki yakuniy hisobotida kuzatuv va erta ogohlantirish tizimi 2004-yil dekabrda oʻrnatilgani qayd etilgan.
Bu yaqinlashayotgan yoki muqarrar falokat prognozi emas. Videodagi xavf sahnasi faraziy sxema; aniq toʻlqin balandligi, vaqti yoki yetib boradigan hududini hisoblamaydi. 2004-yilgi oʻrnatish qaydi tizimning har bir qismi bugun ishlayotganiga kafolat emas.
Termiz xaritasi nimani koʻrsatadi?
Murgʻob Kudara bilan qoʻshilib Bartangni hosil qiladi. Bartang Panjga quyiladi; Panj Vaxsh bilan qoʻshilib Amudaryoni hosil qiladi. Amudaryo Termiz yonidan oqadi. Film shu oddiy quyi oqim yoʻnalishini koʻrsatadi.
Bu toshqin Termizgacha yetadi degan daʼvo emas. Daryo yoʻli xavf sahnasidan alohida; Bartang qismi sxematik chizilgan.
Haqiqiy relyef, rekonstruksiya qilingan voqea
Relyef Copernicus DEM, xarita asoslari va daryolar Natural Earth maʼlumotlariga tayangan. Oʻqilishi uchun balandlik 1,12 baravar kuchaytirilgan. Qishloqlar, koʻchki, suv toʻlishi, tarixiy suv sathlari va chiroqlar 3D rekonstruksiya.
Bu 1911-yilgi hujjatli surat yoki fizik simulyatsiya emas. Odamlar belgisi aniq aholi soni yoki koʻchish yoʻlini koʻrsatmaydi. Muqova AI yordamida yaratilgan badiiy rekonstruksiya; undagi manzara aniq geodezik model emas.
Materiallar haqida
produced using Copernicus WorldDEM-30 © DLR e.V. 2010-2014 and © Airbus Defence and Space GmbH 2014-2018 provided under COPERNICUS by the European Union and ESA; all rights reserved
Natural Earth: public domain. Xarita va tarixiy oʻtishlar tushuntirish uchun soddalashtirilgan.
Animatsiya va sintezlangan effektlar: Nmaga Bunaqa. Muqova — badiiy rekonstruksiya.
Xato topdingizmi?
Aniq xato yoki yaxshiroq manba topsangiz, daʼvo va havolani yuboring. Tekshiramiz va tuzatish sanasini shu sahifada koʻrsatamiz.
Instagram orqali yozing
