Ushbu sahifada
Eng muhim uch nuqta
2025-yil mezonida dunyo neftining qariyb beshdan biri shu yo‘ldan o‘tgan.
Aylanma yo‘llar bor; sig‘im va haqiqiy oqim bir xil emas.
O‘zbekistonga ta’sir zanjiri shartli; aniq narx o‘sishi hisoblanmagan.
Qaysi davr haqida gapiryapmiz?
Film 2026-yil mart–sentabr voqealarini tushuntiradi. EIAning 6-oktabr hisobotida ham Yaqin Sharqdan neft chiqishi cheklangani aytiladi. Model 1-oktabr ma’lumotlari bilan yakunlangan. Film yangiliklar lentasi emas.
Sentabrdagi raqamlar bugungi oqim yoki ertangi narx deb talqin qilinmaydi. Aylanma yo‘llarning sxemalari ularning uzluksiz ishlashiga kafolat emas.
Hormuzdan qancha neft va gaz o‘tgan?
2025-yil birinchi yarmida neft oqimi 20,9 mln barrel/kun: dunyo neft iste’molining taxminan beshdan biri va dengiz neft savdosining choragi. Xom neft va kondensatning 89% Osiyoga, 74% Xitoy, Hindiston, Yaponiya va Janubiy Koreyaga ketgan. LNG savdosining 20% dan ortig‘i ham shu yo‘ldan o‘tgan.
Bu inqirozdan oldingi 2025-yil mezoni. 89% faqat xom neft va kondensatga tegishli, barcha yuklarga emas. Qirg‘oqdagi sakkiz davlat neft jadvalidagi yetti ishlab chiqaruvchi bilan bir xil ro‘yxat emas.
39 km va ikkita yo‘lak
Eng tor kenglik taxminan 21 dengiz mili, ya’ni 39 km. Kemalar uchun ikki yo‘lakning har biri 2 dengiz mili, taxminan 3,7 km: filmda qariyb 4 km deb yaxlitlangan. Shimolda Eron, janubda Ummonning Musandam yarimoroli.
Yo‘laklar va portlargacha chizilgan chiziqlar tushuntirish sxemalari; ular navigatsiya xaritasi yoki siyosiy chegara emas.
Tanker va teleminora: ko‘zga ko‘rinadigan o‘lcham
VLCC odatda 1,9–2,2 mln barrel oladi. 20,9 mln ÷ qariyb 2 mln ≈ 10 VLCC yuki/kun. Bahri hisobotidagi Abqaiq uzunligi 333 m: filmda taxminan 330 m. Toshkent teleminorasi 375 m. Tankerning uzunligi vertikal aylantirib minora balandligi bilan taqqoslanadi.
Bu kuzatilgan tankerlar soni emas, yuk hajmi ekvivalenti. Har bir tanker 333 m bo‘lmaydi. Port, tanker va minora bir haqiqiy fotosuratda yonma-yon turgani da’vo qilinmaydi.
Martdagi uzilish va narx
IEA 12-mart hisobotida tarixdagi eng katta neft ta’minoti uzilishi haqida yozgan. EIA Brent spot qatori: 27-fevral $71,32; 12-mart $102,38; 7-aprel $138,21. Bu sanalar filmda aniq ajratiladi.
Bu kunlik spot narxlar; fyuchers, boshqa neft turi yoki bugungi benzin narxi emas. 138 dollar apreldagi nuqta, hozirgi narx emas. Film hujumlar, aybdor tomonlar yoki qurbonlar haqida da’vo qilmaydi.
Aylanma yo‘llar: sig‘im, yo‘l va haqiqiy oqim
Saudiya Sharq–G‘arb quvuri taxminan 1 200 km, Yanbugacha. BAA operatori Habshan–Fujayra quvurini taxminan 406 km deb beradi; 2012 loyiha sig‘imi 1,5 mln barrel/kun. EIA sentabr hisobotida Yanbu eksporti avgustda iyulga nisbatan taxminan yarmiga tushgani va Suvaysh yo‘li ko‘paygani aytilgan. Iroq vazirligi 30-sentabrda Rudawga bergan 250 ming / 2,65 mln raqamidan ≈ 9,4% kelib chiqadi.
Quvur sig‘imi real kundalik oqim emas. Iroq ulushi — sentabr xabaridan hisoblangan baho. Keyingi xabarlarda boshqa davr yoki oqim berilishi mumkin. Quvayt, Qatar va Bahrayn uchun filmda Hormuzni chetlab o‘tadigan neft quvuri ko‘rsatilmaydi; bu kelajak loyihalari mavjud emas degani emas.
Qazib olinmagan neft, zaxiralar va dengizchilar
EIA sentabr jadvali, fevral ishlab chiqarishi / mart–iyun o‘rtacha yo‘qotishi (ming barrel/kun): Quvayt 2560/1648; Iroq 4400/2880; Qatar 557/463; Bahrayn 193/143; BAA 3600/925; Saudiya 10500/2923; Eron 3390/455. Jami 25200/9435. BAA iyul–avgust yo‘qotishi 0 deb baholangan. EIA sentabr bahosi yil boshidan 400 mln barrel zaxira kamayishi; 400 mln ÷ 2 mln ≈ 200 VLCC yuki. IMO 24-aprelda qariyb 20 000 dengizchi chiqa olmay qolganini bildirgan.
Bu EIAning aynan sentabr bahosi, bugungi zaxira o‘lchovi emas. IEAning sentabrda kuzatilgan zaxiralar bo‘yicha fevraldan hisoblagan 507 mln bahosi boshqa qator; ularni bir raqam deb aralashtirmaymiz. 200 tanker — hajm taqqoslashidir. 20 000 dengizchi — aprel holati.
O‘zbekiston: mumkin bo‘lgan ta’sir zanjiri
FAO 26-martda yoqilg‘i va o‘g‘itning birgalikdagi xarajat bosimi haqida ogohlantirgan: xalqaro savdodagi o‘g‘itlarning 30% gacha qismi Hormuz yo‘lagidan o‘tadi. Markaziy bank raisining 4-aprel xabari import oziq-ovqat va energiya xarajatlariga mumkin bo‘lgan bosim haqida. 2023 transport kelishuvlari Bandar Abbos va Chobahordagi terminallar va omborlarni tilga oladi.
Savatdagi mahsulotlar — shartli mexanizmni tushuntiradigan tasvir. Hormuz sabab O‘zbekistonda narx aynan qancha oshganini o‘lchamadik yoki prognoz qilmadik. 30% O‘zbekiston o‘g‘it importining ulushi emas. 2023 kelishuv hozirgi yuk hajmini tasdiqlamaydi.
1980-yillar: xavf yangi emas
1980-yillarda ko‘rfazdagi kema qatnovi xavf ostida bo‘lgan. Film bu tarixiy qaydni bugungi iqtisodiy mexanizmga bog‘laydi.
Sepiya xarita o‘sha davr fotosurati emas. Hujumlar yoki qurbonlar soni, harbiy taktika yoxud tomonlarning javobgarligi haqida da’vo berilmaydi.
Sun’iy yo‘ldosh tasvirlari va vizual huquqlar
Hormuz taqqoslashlari: 21-fevral, 28-mart va 29-sentabr 2026. Port suratlari: Ras Tanura 3-oktabr; Fujayra 4-oktabr; Yanbu 7-sentabr; Jeyhan 11-sentabr. Quyida ishlatilgan Sentinel-2 sahnalarining bevosita katalog havolalari bor. NASA Blue Marble asos xarita sifatida ishlatilgan. Ras Laffan fotosurati Matthew Smithga tegishli.
Bitta o‘tish surati sutkalik yoki jami qatnovni o‘lchamaydi. Yo‘llar soddalashtirilgan, kemalar kattalashtirilgan. Tanker, minora, savat va buyumlar tasviriy rekonstruksiya, ayrimlari AI yordamida yaratilgan; ular haqiqiy hodisa fotosurati emas.
Materiallar haqida
Contains modified Copernicus Sentinel data (2026). NASA Blue Marble Next Generation — public domain. Ras Laffan: Matthew Smith, Flickr, CC BY 2.0; qirqilgan va qayta kadrga joylangan. Xarita relyefi: Terrain Tiles, manbalar yuqorida. Big Shoulders Display, Barlow Condensed va IBM Plex Mono — SIL OFL. Tanker, teleminora, savat, mahsulotlar va muqova — tasviriy rekonstruksiya, ayrimlari AI yordamida tayyorlangan. Liam ovozi — ElevenLabs.
“Ibn Al-Noor” va “Desert City” by Kevin MacLeod (incompetech.com). Licensed under Creative Commons: By Attribution 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Musiqa
Xato topdingizmi?
Xato topsangiz, aniq gap va manbasini yuboring. Tekshirib, tuzatish sanasini ko‘rsatamiz.
Instagram orqali yozing
